IT-support25 oktober 20263 min lezen

Wat gebeurt er als je bedrijf gehackt wordt? Een scenario

Pieter Van Baekel · SUS Consult

Maandagochtend, 8 uur. De eerste medewerker start zijn computer en ziet een zwart scherm met een losgeldbericht. Dit scenario is verzonnen, maar elk onderdeel ervan gebeurt echt.

Hoort bij de gidsCybersecurity voor KMO's: de gids voor zaakvoerders

Dit is het verhaal van een verzonnen bedrijf: een installatiebedrijf met twaalf mensen, ergens in Limburg. Geen echte klant, maar elk onderdeel van dit verhaal zie je terug in de manier waarop aanvallen op kleine bedrijven verlopen. We vertellen het om te tonen waar het misloopt, en waar het verschil gemaakt wordt.

Drie weken eerder: één klik

De boekhouder krijgt een mail die lijkt te komen van een leverancier. "Nieuwe factuur, zie bijlage." De link opent een pagina die eruitziet als de inlogpagina van Microsoft. Ze vult haar wachtwoord in. Er gebeurt niets bijzonders. Ze vergeet het.

Tweestapsverificatie staat niet aan. Microsoft stelde vast dat dat het risico op een overgenomen account met meer dan 99% verlaagt. Hier had die ene instelling alles kunnen tegenhouden.

De weken erna: stil rondkijken

De aanvaller logt in met haar account. Hij leest mee, kijkt welke facturen er lopen en zoekt verder. Hij vindt een gedeelde map met het wachtwoord van de server in een Excel-bestand. Hij vindt de back-ups: een schijf die altijd aan de server hangt. Niemand merkt iets.

Maandag, 8 uur: alles staat stil

In het weekend heeft de aanvaller alles versleuteld: de server, de laptops die aan stonden, en ook de back-upschijf, want die hing er gewoon aan. Op elk scherm staat een bericht met een bedrag in bitcoin en een deadline.

Er kunnen geen offertes meer gemaakt worden. De planning is weg. De boekhouding is onbereikbaar. Monteurs bellen naar kantoor om te vragen waar ze naartoe moeten, en niemand weet het.

De eerste dagen: wie bel je?

De zaakvoerder weet niet wie hij moet bellen. De neef die de server ooit installeerde, zit op zijn werk. Er is geen lijst met wie wat doet, geen overzicht van welke klanten getroffen zijn, geen idee welke gegevens buitgemaakt zijn.

Ondertussen tikt er een andere klok. Zijn er persoonsgegevens gelekt, dan moet een datalek in principe binnen 72 uur gemeld worden bij de Gegevensbeschermingsautoriteit. Bij een hoog risico moeten ook de betrokkenen ingelicht worden. Dat zijn in dit geval de klanten. Elk bedrijf kan een incident ook vrijwillig melden bij het Centrum voor Cybersecurity België. Dit is uitleg, geen juridisch advies.

Weken later: de rekening

Kost	Waarom
Stilstand	Dagen tot weken zonder planning, offertes of facturatie
Herstel	Toestellen opnieuw installeren, gegevens reconstrueren
Verloren gegevens	Wat niet in een losstaande back-up zat, is weg
Reputatie	Klanten krijgen een brief dat hun gegevens mogelijk gelekt zijn
Fraude	Met de gestolen mails sturen oplichters valse facturen naar klanten

Losgeld betalen is geen oplossing. Het No More Ransom-project raadt het af: je hebt geen garantie dat je iets terugkrijgt.

Wat het verschil had gemaakt

Tweestapsverificatie op alle mailaccounts: de aanval was gestopt bij de eerste klik.
Een back-up die niet altijd verbonden is, of in de cloud met een eigen beveiliging: de gegevens waren terug in een dag.
Wachtwoorden in een kluis, niet in een Excel: de aanvaller was niet verder geraakt.
Een plan op één blad: wie bel je, wie meldt wat, waar staan de back-ups.
Een team dat phishing herkent: de mail was niet aangeklikt.

Geen van die maatregelen is duur of ingewikkeld. Samen maken ze het verschil tussen een vervelende maandag en een bedrijf dat weken stilligt. Hoe ransomware binnenkomt, lees je in ransomware: wat het is en hoe het binnenkomt. Wat een bedrijf minimaal moet regelen, staat in de gids cybersecurity voor bedrijven.

Hoe we het aanpakken

We lopen met jou dit scenario door voor je eigen zaak. Waar zou het bij jou misgaan? Daarna zetten we de vijf maatregelen hierboven op, testen we je back-ups en maken we samen met jou het plan op één blad. Zo weet je wat je doet als het ooit toch gebeurt.

Veelgestelde vragen

Moet ik een hack melden?

Als er persoonsgegevens bij betrokken zijn, moet je het datalek in principe binnen 72 uur melden bij de Gegevensbeschermingsautoriteit, tenzij het waarschijnlijk geen risico geeft. Een aangifte bij de politie is ook aangewezen. Dit is uitleg, geen juridisch advies.

Moet ik het losgeld betalen?

Het No More Ransom-project van Europol en de politie raadt af om te betalen. Je hebt geen garantie dat je je gegevens terugkrijgt, en je financiert de volgende aanval. Een werkende back-up maakt die keuze overbodig.

Dekt mijn verzekering dit?

Een gewone brandverzekering meestal niet. Een cyberverzekering soms wel, maar vaak alleen als je bepaalde maatregelen hebt genomen, zoals tweestapsverificatie en back-ups. Lees de voorwaarden goed na.

Bronnen

Datalekken (gids gegevensbescherming voor kleine ondernemingen) — Europees Comité voor gegevensbescherming
About the No More Ransom project — No More Ransom (Europol, politie)
Een incident melden — Centrum voor Cybersecurity België
How effective is multifactor authentication at deterring cyberattacks? — Microsoft Research

Gecontroleerd op 25 oktober 2026. Regels en prijzen veranderen; kijk bij twijfel de bron na.